Bruighnean is Teintidhean

Bruidhnean is teintidhean
B’ e neard DnD uabhasach a bh’ annam nuair a bha mi òg. Thachair mi ris a’ gheama reusanta tràth na eachdraidh, mu ’80 – ’81 bu dòcha. Tha na seann leabhraichean, air an caitheamh gu mòr, fhathast ann an dachaigh mo phàrantan ann am badeigin. Bha mi a’ smaoineachadh uime a-raoir, is mi nam shìneadh nam leabaidh, gun chadal, is a’ caitheamh ùine a’ coimhead sgudail air an eadar-lìon. Bhuail mi air bhideo de Stephen Colbert ga iomairt, agus thug e air ais mi gu làithean m’ òige.

Bidh cuid dhe na h-oileanaich agam a’ ruith iomairt anns a’ Ghàidhlig, agus tha mi a’ smaoineachadh gu bheil sin dìreach sgoinneil, agus gu math iomchaidh cuideachd. Nach tàinig mòran dhen chultar ùr-sgeulachd (fantasaidh) seo bho chultar nan Gàidheal co-dhiù, gu sònraichte bhon fhicsean aig J.R.R. Tolkien a bha a’ fuireach ann an Eige greis nuair a bha e ag obair air Tighearna nan Fàinne.

Bruigheann — mar as àbhaist, ’s e dìreach ‘toll-dubh’ a th’ againn air dungeon, ach lorg mi am facal ‘buigheann’ seo fhad ’s a bha mi a’ leughadh An Ubhal as Àirde, le Wilson McLeod agus Michael Newton. Is coltach gur e gnè de sgeulachdan na Fèinne a bh’ ann an sgeulachdan nam bruigheann, anns an rachadh an Fhiann a-steach ann an taigh seunta fon talamh (bruigheann) agus bhiodh aca ri strì an aghaidh shìthichean is uile-biastan. (tdd. 143-9) Gu math coltach ri DnD dhomhsa!

Teintidh — a-rithist, ged a chleachdamaid dìreach ’dràgon’ mar bu trice air dragon sa Ghàidhlig, lorg mi ‘teintidh’ ann an Dwelly (td. 944), agus tha e a’ còrdadh rium fada nas fheàrr, am facal fhèin a’ toirt ìomhaigh na bèiste dham inntinn gu soilleir.

Air a phostadh ann an Uncategorized | 3 beachd(an)

Bogadh Às na Freumhan an Dùn Èideann

RnA4

Bha fìor dheagh oidhche againn ann an Dùn Èideann Diluain aig Bun-Sgoil Taobh na Pàirce far an do chuir sinn an leabhar ùr agam air bhog. Seo cuid dhe na sgeulachdan a nochd anns na meadhanan:

Bhon taobh chlì: Marsaili NicLeòid, Leas-phrionnsabal na Colaiste; mi fhìn; Iain MacSuibhne, Leas-Phrìomh Mhinistear na h-Alba; Anna NicPhàil, Ceannard Bhun-Sgoil Taobh na Pàirce; agus Aonghas MacLeòid, Cathairiche a’ Bhùird aig Sabhal Mòr Ostaig.

RnA1

Ministear MacSuibhne a’ bruidhinn:

RnA6

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Às na Freumhan anns na naidheachdan

Image result for evening news edinburgh

Seo alt mu Às na Freumhan anns an Edinburgh Evening News!

Edinburgh’s fight for Gaelic school immortalised in new book

Air a phostadh ann an naidheachd | 1 bheachd

Tòrr leabhraichean!

Tha iad air ruigsinn!!
SAMSUNG CAMERA PICTURES

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Bogadh ann an Dùn Èideann!

Bogadh Dhùn Èideann beag

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Às na Freumhan air a’ BhBC

Naidheachd mun leabhar ùr!!

aithrisnamaidne

Leabhar ùr mu iomairt sgoil Ghàidhlig Dhùn Èideann

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Às na Freumhan

Còmhdach meadhanachTha mi air mo dhòigh ghlan innse gum bi an leabhar eachdraidh ùr agam, Às na Freumhan: Eachdraidh air Iomairt na Sgoileadh Gàidhlig ann an Dùn Èideann 1998–2011, a’ dol dhan chlò-bhualadair an ath sheachdain, agus a’ tighinn a-mach an clò fo sgèith Chlò Ostaig ann am meadhan a’ Ghearrain am bliadhna. Bidh sinn a’ cur an leabhair air bhog, an dà chuid ann an Dùn Èideann agus anns an Eilean Sgitheanach, goirid an dèidh sin, agus sgaoilidh mi fios mu sin an seo an ceartuair, ach anns an eadar-àm, seo an còmhdach! Nan suidhe clì gu deas: Lili McShea, Chantelle Steele agus Bronwen Stahl aig fosgladh Bhun-sgoil Taobh na Pàirce ann an 2013. Dealbh le Neil Hanna. Mo mhìle taing do Richard Cox a stiùir am pròiseact seo. Deasaiche na b’ fheàrr chan iarradh tu!!

Air a phostadh ann an naidheachd | 2 beachd(an)

STEALL 05!

Steall5Tha mi toilichte a ràdh gu bheil STEALL 05 a-mach a-nis leis an ath chaibideil de An Luingeas Dorcha air Fàire na broinn! Gheibh sibh leth-bhreac an seo. B’ e deagh phrèasant Nollaige a bhiodh ann, ma tha sibh, coltach riumsa, ann an èiginn agus fhathast a’ lorg phrèasantan.

Cuideachd, bu chòir dhomh innse gum b’ e seo a’ chaibideil mu dheireadh de ALDAF a nochdas ann an STEALL. Tha mi ag iarraidh mo mhìle thaing a thoirt do mhuinntir CLÀR airson a’ chothruim seo a bhith a’ foillseachadh na nobhaile agam gu sreathach. B’ e probhadh inntinneach a bh’ ann gun teagamh, agus bhiodh e uabhasach math a chluinntinn bho leughadairean STEALL ciamar a bha e a bhith a’ leughadh nobhail anns an dòigh seo.

Ach na biodh dragh oirbh; tha mi fhathast ag obair air ALDAF! Tha mi suas gu caibideil deich ann an dreach, ach chan eil mi idir faisg air crìochnachadh. Tha i a’ dol a bhith mòr, ach ’s e deagh rud a bhios ann an sin, tha mi an dòchas. Cumaidh mi naidheachd ribh mun adhartas agam an seo.

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Gàidhlig gun ghnè?

lenguaje_inclusivoCiamar a bhiodh eadh, nam faigheamaid cuidhteas gnè agus na tuisealan ann an Gàidhlig? Thòisich mi a’ smaoineachadh air an ceist seo an dèidh dhomh alt a leughadh anns an Washington Post mu oidhirp seòrsa Spàinnis a chruthachadh gun ghnè ann an Argentina, air sàillibh ’s gu bheil cuid am beachd gu bheil ceangal eadar cànan le gnè agus gnèitheachas.

Abair gun dèanadh gluasad dha leithid diofar nam obair-sa. An ùine a bhios mi a’ cosg a’ feuchainn ri gnè agus na tuisealan a sparradh a-steach ann an inntinnean na oileanaich bochd agam, cha ghabh eadh tomhas. Is gann gun tig neach thugam a-nis a-mach à FMG le gnè agus na tuisealan coileanta aca, agus fiù ’s am measg cuid a fhuair Gàidhlig san dachaigh agus FMG, is àbhaist gum bi gnè agus na tuisealan aca fhathast cugallach.

O chionn fhada, dh’fheòraich mo cho-obraiche, Meg Bateman, carson a tha sinn fhathast a’ teagasg riaghailtean nach eil bitheanta tuilleadh? Carson a dh’fheumas sinn uibhir de phinn dearg a chleachdadh nar n-obair? (Faic: Gàidhlig Ùr, 2010)

Na gabhaibh dragh. Chan eadh rud a nì aon neach fa leth a tha seo. Bidh mi fhathast a’ teagasg na seann riaghailtean. Gus obair fhaighinn agus gus a bhith air an aithneachadh mar Ghàidheil le ’deagh Ghàidhlig’, feumaidh na riaghailtean traidiseanta uile a bhith aig na oileanaich agam. Ach ’s fhiach eadh faighneach, le bhith a’ cumail oirnn a’ teagasg na riaghailtean seo, dè da-rìribh a tha sinn a’ glèidheadh, agus dè na cothroman a tha sin a’ call?

Dè ur beachd?

PS, seo na riaghailtean gun-ghnè a chleachd mi gu h-àrd:

Riochdair: an seann riochdair neodrach Gàidhlig, eadh;

Riochdair sealbhach: am fear fireann, a (le sèimheachadh), ach chan eil fios agam gu bheil seo ceart. Is dòcha gum bu chòir riochdair sealbhach neodrach fa-leth a chleachdadh;

An t-alt singilte: an/m, (gun sèimheachadh, gun t-) anns a h-uile tuiseal;

An t-alt iolra: na (gun h-) anns a h-uile tuiseal;

Am buadhair: gun sèimheachadh, gun chaolachadh anns a h-uile tuiseal;

An t-ainmear singilte: gun chaolachadh anns a h-uile tuiseal;

An t-ainmear iolra: am foirm bunasach iolra anns a h-uile tuiseal.

Chan eil fhios ’m dè mholainn fhathast a thaobh riochdairean roimhearach, no riochdairean roimhearach sealbhach. Beachdan?

 

Air a phostadh ann an naidheachd | 2 beachd(an)

Chunnacas ann an Dùn Èideann

gaelicmobile

An Gaelicmobile. Dealbh le Roddy.

Air a phostadh ann an punc | Sgrìobh beachd