Not Enough Words: language acquisition and identity work in tertiary-level Gaelic-medium education.

Seo clàradh dhen phrìomh òraid a rinn mi aig co-labhairt bhliadhnail a’ Foundation for Endangered Languages dà sheachdain air ais. B’ ann innte a bhruidhinn mi air Sabhal Mòr Ostaig agus air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig aig ìre an oilthighe.

Tha mi a’ creidsinn gu làidir anns a’ Cholaiste. Tha i sònraichte, agus mar a thuirt mi aig deireadh na h-òraid, tha mi am beachd gu bheil i a’ cur gu mòr ri neart na Gàidhlig:

A college that not only teaches about a minority language, but that also functions in that language, can serve as a revitalizing site of language use, as an organizing node in networks of minority-language speakers, and also, as a powerful site for ideological clarification in the context of a broader language-revival social movement. Establishing new sites of minority-language use is always a challenge, and no less so on a college campus like Sabhal Mòr Ostaig. In our work at the College, we have found that it is a common error to vastly underestimate the scale of this challenge. We yearn for language use that feels natural, that seems to just happen, but those days are long gone for Gaelic. If we aim to have Gaelic spoken in a particular space, then we have to self-consciously promote Gaelic use in that space. Keeping Gaelic going at Sabhal Mòr Ostaig requires continual ideological work; it never just happen ‘naturally’.

This disappoints some folk. For detractors, Gaelic as a networked, activist language feels artificial, fake, or staged in some way, but I strongly reject this critique. I spend almost all of my waking hours speaking Gaelic. It is my working language, I use it with my network of Gaelic-speaking friends on Skye, and I speak it at home. Gaelic isn’t a hobby or a performance for me; it’s a real, living language. And each year, I have the opportunity to work with a new group of talented young adults who are strengthening their Gaelic skills and acquiring strong identity connections to the language, and who then go on to use Gaelic in their daily lives, working in Gaelic and raising families in Gaelic all over Scotland and beyond. Gaelic isn’t a dead language for them either.

We are all very lucky. None of us would have these opportunities without the College. Sabhal Mòr Ostaig is our speech community, and for all its flaws, it serves as a powerful driver of the revival of Scottish Gaelic as a vital, spoken language in the 21st century.

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Na Duaisean Litreachais 2020: Diardaoin, 16 an t-Sultain, 7f

Thèid na Duaisean Litreachais Ghàidhlig a chraoladh beò air youtube a-màireach. Tha Às na Freumhan air geàrr-liosta na duaise aig Dòmhnall Meek am bliadhna. Bithibh ann no bithibh fann!!

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Geàrr-Liosta Duais Dhòmhnaill Meek

Tha e na urram mòr dhomh gun do chuireadh Às na Freumhan ri geàrr-liosta Duais Dhòmhnaill Meek am bliadhna! Mealaibh ur naidheachd air a h-uile ùghdar air an liosta!!

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Cosg cidhis, a chlibire!

CosgCidhis

Air a phostadh ann an corpas ficsean-saidheans | Sgrìobh beachd

Bailtean nan Gàidheal

bal element in Scottish placenamesRi linn Covid19 is a bhith fo ghlais aig an taigh, chuir mi an dealbh seo ri chèile dha Uicipeid, agus shaoilinn gun cuirinn suas an seo e cuideachd. Seo ainmean àite leis an eileamaid ‘bal’ (baile) annta agus a sheallas cho farsaing ’s a bha tuineachadh nan Gàidheal anns na meadhan-aoisean. Thog mi a’ chuid as motha dhe na dàta bho McNeill agus MacQueen (a fhuair iad bho W. F. H. Nicolaisen o thùs), agus le beagan a bharrachd dhàta bho Dixon. Abair obair! Bha mi uairean is uairean ga chur ri chèile ann an Gimp, ach thàinig e a-mach glè mhath, saoilidh mi. Sgaoil fad is farsaing e ma thogras!

Dixon, Norman, 1947, The place names of Midlothian, PhD diss., University of Edinburgh.

McNeill, Peter agus Hector L. MacQueen, 2000, An Atlas of Scottish History to 1707, 2000, Edinburgh: Scottish Medievalists.

Air a phostadh ann an Uncategorized | Sgrìobh beachd

Carson nach sgrìobh mi nobhail?

Am bliadhna, fhuair mi cothrom bhideo a chlàradh dhan fhèis sgrìobhaidh, StoryCon, agus seo e! ’S e seo a’ chiad bhideo dhen ghnè seo a rinn mi a-riamh, ga chlàradh air an iPad agam agus ga dheasachadh anns a’ phrògram dheasaiche-bhideo thùs-fosgailte, OpenShot. Thug e fada ro fhada. Bha e gu sònraichte doirbh na fo-thiotalan a dhèanamh, ach tha mi car moiteil às, mar a’ chiad oidhirp agam. Dè ur barail?

’S e fèis sgrìobhaidh a th’ ann an StoryCon do dheugairean ann an Alba, agus tha i ga cumail an-dè agus an-diugh, air loidhne am bliadhna leis an dùthaich fo ghlais fhathast. Rinn iomadh ùghdar bhideoan dhi, agus gheibhear iad uile air an làraich youtube aca a-nis.

Air a phostadh ann an naidheachd | 4 beachd(an)

Robotan … agus cat!


Nan dèante geama gu sònraichte dhomhsa, bhiodh e dìreach coltach ris an fhear ùr seo, Stray. Anns a’ gheama, tha a’ cluich cat a tha air chall ann am baile saibeir-punc, làn robotan, agus feumaidh tu do shlighe dhachaigh a lorg. Ro mhath! Chan eil e a-mach fhathast; tha iad a’ bruidhinn mu 2021, ach gu dearbh, tha mi a’ dol ga fheuchainn.

Air a phostadh ann an Ficsean-saidheans | Sgrìobh beachd

Eadar-theangachadh Os-theacsail

speuradair a' leughadh

Tha mi air mo dhòigh ghlan innse gun do rinneadh eadar-theangachadh de Air Cuan Dubh Drilseach gu Gàidhlig na h-Èireann!

Chan eil sinn buileach cinnteach fhathast cuin a bhios e a’ tighinn a-mach an clò, agus mar sin, cha chan mi an còrr mun fhoillseachadh fhèin an-dràsta. Bidh barrachd naidheachd agam mu sin an ceann tamaill bhig, tha mi an dòchas. Ach bu toil leam beagan innse mun ghnìomh eadar-theangachaidh a thug sinn chun na h-ìre seo, oir bha e àraid agus uabhasach inntinneach.

Bidh cuid agaibh eòlach air an acaideamach, sgrìobhadair agus irisiche Eoin Ó Murchú. Uil b’ e Eoin a rinn an t-eadar-theangachadh, ach seo an rud, bha taic aige … taic shaibeirneatach. Tha ùidh aig Eoin ann an tùr innealta, agus eadar-theangachadh innealta, agus bha e feòrachail, an gabhadh nobhail ann an Gàidhlig na h-Alba eadar-theangachadh gu Gàidhlig na h-Èireann leis an inneal eadar-theangachaidh Intergaelic?

Nis, cha robh Eoin an dùil gun dèanadh Intergaelic eadar-theangachadh leis fhèin a bhiodh math gu leòr airson foillseachadh. Gu soilleir, chan eil eadar-theangachadh innealta aig an ìre sin fhathast. Ach bha Eoin feòrachail, am b’ urrainn dha a chleachdadh mar a’ chiad cheum — .i. gun dèanadh Intergaelic a’ chiad ruith-seachad, agus an uair sin, gun sgioblaicheadh esan an toradh — agus an sàbhaileadh gnìomh dha leithid ùine dha?

B’ urrainnear am pàipear a sgrìobh Eoin mun ghnìomh a leughadh an seo. Is coltach gun do dh’oibrich an cleas glè mhath. Bha an t-eadar-theangachadh a rinn Intergaelic cuimseach math, no math gu leòr gun do rinn e an gnìomh eadar-theangachaidh mòran na bu luaithe uile gu lèir.

Anns a’ phàipear aige, tha Eoin a’ toirt iomradh air cuid dhe na ceistean eisteadaigeach, agus gu h-àraidh, na ceistean beusach a dh’èireas às an deuchainn seo. Agus sin an taobh a tha gu sònraichte inntinneach dhomhsa, agus gu math iomchaidh, saoilidh mi, ri taobh cuspair na nobhail. Gu dearbh, tha Eoin a’ cumail a-mach gur e seòrsa de dh’eadar-theangachadh os-theacsail a th’ ann: a’ dèanamh eadar-theangachadh de leabhar mu thùr innealta, le tùr innealta.

Gu cinnteach, tha an deuchainn aig Eoin a’ togail na ceist: an gabh na h-innealan ri obair nan eadar-theangairean uile gu lèir aon latha? Saoilidh mi fhìn, gur coltach, luath no mall, gun gabh iad ri ar n-obair uile. Saoilidh mi nach e ceist a th’ ann an gabh tùr innealta ris an obair againn uile ach cuin?

Air a phostadh ann an Ficsean-saidheans, naidheachd, saibeirneatachd | 4 beachd(an)

Penguin Classic

Air Cuan Dubh Drilseach

Tha seo sgoinneil. ’S e làrach a th’ ann far am b’ urrainn dhut Penguin Classic a chruthachadh dhut fhèin. B’ urrainn dhut Oxford World Classic a dhèanamh cuideachd. Uairean de spòrs!

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Bruidhnean is Teintidhean

Bruidhnean is teintidhean
B’ e neard DnD uabhasach a bh’ annam nuair a bha mi òg. Thachair mi ris a’ gheama reusanta tràth na eachdraidh, mu ’80 – ’81 bu dòcha. Tha na seann leabhraichean, air an caitheamh gu mòr, fhathast ann an dachaigh mo phàrantan ann am badeigin. Bha mi a’ smaoineachadh uime a-raoir, is mi nam shìneadh nam leabaidh, gun chadal, is a’ caitheamh ùine a’ coimhead sgudail air an eadar-lìon. Bhuail mi air bhideo de Stephen Colbert ga iomairt, agus thug e air ais mi gu làithean m’ òige.

Bidh cuid dhe na h-oileanaich agam a’ ruith iomairt anns a’ Ghàidhlig, agus tha mi a’ smaoineachadh gu bheil sin dìreach sgoinneil, agus gu math iomchaidh cuideachd. Nach tàinig mòran dhen chultar ùr-sgeulachd (fantasaidh) seo bho chultar nan Gàidheal co-dhiù, gu sònraichte bhon fhicsean aig J.R.R. Tolkien a bha a’ fuireach ann an Eige greis nuair a bha e ag obair air Tighearna nan Fàinne.

Bruidhean — mar as àbhaist, ’s e dìreach ‘toll-dubh’ a th’ againn air dungeon, ach lorg mi am facal ‘buidhean’ seo fhad ’s a bha mi a’ leughadh An Ubhal as Àirde, le Wilson McLeod agus Michael Newton. Is coltach gur e gnè de sgeulachdan na Fèinne a bh’ ann an sgeulachdan nam bruidhean, anns an rachadh an Fhiann a-steach ann an taigh seunta fon talamh (bruidhean) agus bhiodh aca ri strì an aghaidh shìthichean is uile-biastan. (tdd. 143-9) Gu math coltach ri DnD dhomhsa!

Teintidh — a-rithist, ged a chleachdamaid dìreach ’dràgon’ mar bu trice air dragon sa Ghàidhlig, lorg mi ‘teintidh’ ann an Dwelly (td. 944), agus tha e a’ còrdadh rium fada nas fheàrr, am facal fhèin a’ toirt ìomhaigh na bèiste dham inntinn gu soilleir.

Air a phostadh ann an Uncategorized | 2 beachd(an)