Às na Freumhan anns na naidheachdan

Image result for evening news edinburgh

Seo alt mu Às na Freumhan anns an Edinburgh Evening News!

Edinburgh’s fight for Gaelic school immortalised in new book

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Tòrr leabhraichean!

Tha iad air ruigsinn!!
SAMSUNG CAMERA PICTURES

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Bogadh ann an Dùn Èideann!

Bogadh Dhùn Èideann beag

Dealbh | Posted on by | Sgrìobh beachd

Às na Freumhan air a’ BhBC

Naidheachd mun leabhar ùr!!

aithrisnamaidne

Leabhar ùr mu iomairt sgoil Ghàidhlig Dhùn Èideann

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Às na Freumhan

Còmhdach meadhanachTha mi air mo dhòigh ghlan innse gum bi an leabhar eachdraidh ùr agam, Às na Freumhan: Eachdraidh air Iomairt na Sgoileadh Gàidhlig ann an Dùn Èideann 1998–2011, a’ dol dhan chlò-bhualadair an ath sheachdain, agus a’ tighinn a-mach an clò fo sgèith Chlò Ostaig ann am meadhan a’ Ghearrain am bliadhna. Bidh sinn a’ cur an leabhair air bhog, an dà chuid ann an Dùn Èideann agus anns an Eilean Sgitheanach, goirid an dèidh sin, agus sgaoilidh mi fios mu sin an seo an ceartuair, ach anns an eadar-àm, seo an còmhdach! Nan suidhe clì gu deas: Lili McShea, Chantelle Steele agus Bronwen Stahl aig fosgladh Bhun-sgoil Taobh na Pàirce ann an 2013. Dealbh le Neil Hanna. Mo mhìle taing do Richard Cox a stiùir am pròiseact seo. Deasaiche na b’ fheàrr chan iarradh tu!!

Air a phostadh ann an naidheachd | 2 beachd(an)

STEALL 05!

Steall5Tha mi toilichte a ràdh gu bheil STEALL 05 a-mach a-nis leis an ath chaibideil de An Luingeas Dorcha air Fàire na broinn! Gheibh sibh leth-bhreac an seo. B’ e deagh phrèasant Nollaige a bhiodh ann, ma tha sibh, coltach riumsa, ann an èiginn agus fhathast a’ lorg phrèasantan.

Cuideachd, bu chòir dhomh innse gum b’ e seo a’ chaibideil mu dheireadh de ALDAF a nochdas ann an STEALL. Tha mi ag iarraidh mo mhìle thaing a thoirt do mhuinntir CLÀR airson a’ chothruim seo a bhith a’ foillseachadh na nobhaile agam gu sreathach. B’ e probhadh inntinneach a bh’ ann gun teagamh, agus bhiodh e uabhasach math a chluinntinn bho leughadairean STEALL ciamar a bha e a bhith a’ leughadh nobhail anns an dòigh seo.

Ach na biodh dragh oirbh; tha mi fhathast ag obair air ALDAF! Tha mi suas gu caibideil deich ann an dreach, ach chan eil mi idir faisg air crìochnachadh. Tha i a’ dol a bhith mòr, ach ’s e deagh rud a bhios ann an sin, tha mi an dòchas. Cumaidh mi naidheachd ribh mun adhartas agam an seo.

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Gàidhlig gun ghnè?

lenguaje_inclusivoCiamar a bhiodh eadh, nam faigheamaid cuidhteas gnè agus na tuisealan ann an Gàidhlig? Thòisich mi a’ smaoineachadh air an ceist seo an dèidh dhomh alt a leughadh anns an Washington Post mu oidhirp seòrsa Spàinnis a chruthachadh gun ghnè ann an Argentina, air sàillibh ’s gu bheil cuid am beachd gu bheil ceangal eadar cànan le gnè agus gnèitheachas.

Abair gun dèanadh gluasad dha leithid diofar nam obair-sa. An ùine a bhios mi a’ cosg a’ feuchainn ri gnè agus na tuisealan a sparradh a-steach ann an inntinnean na oileanaich bochd agam, cha ghabh eadh tomhas. Is gann gun tig neach thugam a-nis a-mach à FMG le gnè agus na tuisealan coileanta aca, agus fiù ’s am measg cuid a fhuair Gàidhlig san dachaigh agus FMG, is àbhaist gum bi gnè agus na tuisealan aca fhathast cugallach.

O chionn fhada, dh’fheòraich mo cho-obraiche, Meg Bateman, carson a tha sinn fhathast a’ teagasg riaghailtean nach eil bitheanta tuilleadh? Carson a dh’fheumas sinn uibhir de phinn dearg a chleachdadh nar n-obair? (Faic: Gàidhlig Ùr, 2010)

Na gabhaibh dragh. Chan eadh rud a nì aon neach fa leth a tha seo. Bidh mi fhathast a’ teagasg na seann riaghailtean. Gus obair fhaighinn agus gus a bhith air an aithneachadh mar Ghàidheil le ’deagh Ghàidhlig’, feumaidh na riaghailtean traidiseanta uile a bhith aig na oileanaich agam. Ach ’s fhiach eadh faighneach, le bhith a’ cumail oirnn a’ teagasg na riaghailtean seo, dè da-rìribh a tha sinn a’ glèidheadh, agus dè na cothroman a tha sin a’ call?

Dè ur beachd?

PS, seo na riaghailtean gun-ghnè a chleachd mi gu h-àrd:

Riochdair: an seann riochdair neodrach Gàidhlig, eadh;

Riochdair sealbhach: am fear fireann, a (le sèimheachadh), ach chan eil fios agam gu bheil seo ceart. Is dòcha gum bu chòir riochdair sealbhach neodrach fa-leth a chleachdadh;

An t-alt singilte: an/m, (gun sèimheachadh, gun t-) anns a h-uile tuiseal;

An t-alt iolra: na (gun h-) anns a h-uile tuiseal;

Am buadhair: gun sèimheachadh, gun chaolachadh anns a h-uile tuiseal;

An t-ainmear singilte: gun chaolachadh anns a h-uile tuiseal;

An t-ainmear iolra: am foirm bunasach iolra anns a h-uile tuiseal.

Chan eil fhios ’m dè mholainn fhathast a thaobh riochdairean roimhearach, no riochdairean roimhearach sealbhach. Beachdan?

 

Air a phostadh ann an naidheachd | 2 beachd(an)

Chunnacas ann an Dùn Èideann

gaelicmobile

An Gaelicmobile. Dealbh le Roddy.

Air a phostadh ann an punc | Sgrìobh beachd

Trusadh: Leabhraichean Gàidhlig

trusadh
Chaidh fìor dheagh phrògram mu litreachas na Gàidhlig a-mach a-raoir, agus le beagan seann bhideo dhiomsa a’ leum mun cuairt agus a’ sgreuchail mar bhaothaire! Cò dh’iarradh am bainne leis? Bidh am prògram air an iplayer gu an 9mh latha dhen t-Sultain. Mealaibh ur naidheachd air Iain Fionnlagh MacLeòid agus a sgioba. Sàr obair!

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd

Tochmarc Emire

CudesiresarmsAs t-samhradh seo, chuir mi romham barrachd obrach a dhèanamh air na stuthan-teagaisg agam a-mach air fuaimneachadh, agus bha mi shìos ann an Leabharlann SMO greis latha bhon dè, feuch an lorgainn sgeulachd bheag a dh’fhaodainn cleachdadh mar phìos leughaidh anns a’ chlas. Bha mi ag iarraidh pìos a bhiodh tarraingeach agus traidiseanta, sgeulachd na Fèinne bu dòcha, agus goirid gu leòr gus an gabhadh i leughadh anns a dhà no trì mionaidean. Ged a tha beartas de sgeulachdan againn anns an leabharlann, cha do lorg mi tè a bha buileach ceart. Mar sin, chuir mi romham tè a sgrìobhadh mi fhìn, agus sin a rinn mi an-dè. Sgrìobh mi sgeulachd, neo seòrsa geàrr-chunntas air an sgeulachd ainmeil, Tochmarc Emire. Is toil leam i, oir tha dithis bhoireannach làidir innte, tè dhiubh a’ fuireach ann an Slèite fhèin. Gu math iomchaidh dhan chlas agam! Seo i ma-tà. Dè ur beachd?

Suirghe Eimhir

Bha ann roimhe seo rìgh mòr, dam b’ ainm Conchobhar, a’ fuireach ann an Eamhain Mhacha, ann an Ulaidh, ann an Èirinn a Tuath. Latha a bha seo, bha na h-Ultaigh uile aig dùn an rìgh, ag òl bhon Iarann Ghuail (cuach cho mòr ri togsaid), agus a’ farpais ri chèile le claidheamhan agus le sleaghan. Thug Cù Chulainn bàrr air a h-uile fear aca, agus ghabh na h-Ultaigh comhairle ri chèile mu Chù Chulainn an uair sin, oir bha mnathan Uladh uile gu math titheach air. Cha robh bean aig Cù Chulainn aig an àm, agus chuir Conchobhar seachd fir a-mach gu gach ceàrnaidh ann an Èirinn, feuch am faigheadh iad bean dha, ach an ceann latha agus bliadhna, thill iad uile, gun sgeul air bean a chòrdadh ri Cù Chulainn.

Latha de na làithean, bha Cù Chulainn a’ siubhail anns a’ charbad-chogaidh aige tro Lusca, faisg air Baile Átha Cliath, agus chunnaic e nighean bhrèagha, Eimhir, na suidhe ann an achadh, ri fuaigheal. Rinn Cù Chulainn suirghe air Eimhir agus ghabh iad trom ghaol air a chèile. Ach sheas athair Eimhir, Forgall Monach, nan aghaidh, agus ars esan ri Cù Chulainn, “Chan fhaod thu mo nighean a phòsadh gus an ionnsaich thu sabaid bhon bhan-ghaisgeach, Sgàthach, ann an Alba.” Bha Forgall an dòchas gum faigheadh Cù Chulainn bàs ann an Alba, leis cho fiadhaich ’s a bha Sgàthach, ach cha robh eagal air Cù Chulainn fhèin.

“Nì mi sin,” ars esan. Sheòl e gu Dùn Sgàthaich, ann an Slèite, anns an Eilean Sgitheanach, agus nuair chaidh e suas gu doras an dùin, cha do ghnog e, ach chuir e a shleagh dìreach troimhe.

“Duine treun a tha seo,” ars Sgàthach, agus dh’ionnsaich i sabaid dha. Aig an àm seo, bha Sgàthach a’ cogadh ri Aoife, a’ bhan-ghaisgeach a bu ghairge ann an Alba, agus air latha a’ chatha, chaidh feachd Sgàthach sìos dhan bhlàr an aghaidh feachd Aoife. Gus nach èireadh beud do Chù Chulainn, thug Sgàthach deoch shuaine dha, ach bha Cù Chulainn ro làidir, agus cha tug an deoch cus buaidh air; cha b’ fhada gus an robh e air ais na dhùisg agus shìos ann am meadhan a’ bhlàir. Bha an cath feargach, fuilteach. Bhris Aoife an claidheamh aig Cù Chulainn, ach rug Cù Chulainn oirrese, shad e dhan làr i, agus thug e oirre gèilleadh.

B’ ann an dèidh sin a dh’ionnsaich Sgàthach do Chù Chulainn mar a chuireadh e an Gath-Bolg (sleagh fuathasach gàbhaidh), agus an t-eòlas sin aige, sheòl e air ais gu Èirinn. Thriall e gu Lusca agus thug e ionnsaigh air an dùn a bh’ aig Forgall Monach, athair Eimhir. Rinn Cù Chulainn leum a’ bhradain thairis air balla an dùin agus mhairbh e na fir a lorg e ann. Fo eagal, leum Forgall fhèin far balla an dùin, agus bhàsaich e. Thug Cù Chulainn Eimhir leis, maille ri poca òir agus poca airgid a lorg e anns an dùn, agus chaidh iad air ais gu Eamhain Mhacha ann an Ulaidh. Phòs iad an sin, agus cho fad ’s a bha iad beò, cha do dhealaich iad a-riamh.

 

Air a leasachadh bho:

Hull, Eleanor (1898) The Cuchullin saga in Irish literature. Lunnainn: David Nutt, 55‒84.

Meyer, Kuno (1888) “The wooing of Emer,” Archaeological Review 1: 68–75, 150–155, 231–235, 298–307.

Air a phostadh ann an naidheachd | Sgrìobh beachd