Mearan is dàsachd

Bha mi a’ lorg facal ùr, spòrsail air “insanity” do sgeulachd a bha mi a’ sgrìobhadh an latha eile. Bha mi air cus feum a dhèanamh de na seann charaidean mar ‘cuthach’ is ‘boile’ agus bha mi a’ lorg facal a bha inntinneach, rud beag mì-àbhaisteach, ach fhathast ri leughadh ann an litreachas nach robh tuilleadh is sean, agus abair gun do lorg mi ionmhas:

Ó Maolalaigh, Roibeart (2014) Am Buadhfhacal Meadhan-Aoiseach Meranach agus mearan, mearanach, dàsachdach, dàsan(n)ach na Gaidhlig. Scottish Studies: 37, td. 183-206.

Cha robh mi eòlach air an alt seo aig Rob Ó Maolalaigh ach leugh mi a-raoir e agus cha chreid gun do ghabh mi tlachd cho mòr à alt sgoileireil ann an ùine fhada. Mholainn gu mòr e. Chan e cànanaiche eachdraidheil a th’ annam, agus mar sin, cha do thuig mi a h-uile rud mu na h-atharrachaidhean-fuaim a thug buaidh air an sgrùdadh, ach bha an litreachas agus an eachdraidh smaoineachail. Is duilich gu bheil Rob cho tang a’ ruith Oilthigh Ghlaschu. Nach biodh e math nam b’ urrainn dha altan mar seo a sgrìobhadh làn-ùine. Feumaidh sinn obair air clònadh.

Chaidh seo a phostadh ann an corpas ficsean-saidheans. Dèan comharra-lìn dhen bhuan-cheangal.

5 Responses to Mearan is dàsachd

  1. Thuirt Steaphan MacRisnidh:

    Tha thu craicte! a’ togail fhaclan meadhan-aoiseach ’son an latha a-màireach…uill uill 🙂
    co-dhiù, dè mu dheidhinn “air bàinidh”. sin agad facal air “in a frenzy” agus tha “madness” na lùib.

  2. Thuirt Steaphan MacRisnidh:

    Cuideachd, ma tha thu fo chuthach, tha thu ‘insane” m.e. duine fo chuthach; ach, ma “ghabhas tu an cutbach”, tha an dearg fhearg ort.

  3. Thuirt lasairdhubh:

    Gu cinnteach, tha cuid dhe na faclan anns an alt ro shean, ach tha Rob a’ dèanamh argamaid gun deach cuid eile a chleachdadh suas gu toiseach na linne mu dheireadh. Is fior toil leam fuaim “dàsachd” gu sònraichte. Tha mi ag iarraidh ath-bheothachadh-san. Agus is toil leam bàinidh mar fhacal cuideachd. Tha faireachdainn gu math fiadhaich air.

    • Thuirt Steaphan MacRisnidh:

      “Gaelic names of Diseases and Diseased States”
      Dasacht, madness; “di-socht, i e. not silent; or dasocht = di-asocht,
      it is not at rest ” (Cor. 53), but see Mb.—boi dasachtach isintsleib
      (L. 76)—insania, Z. 771—isdo ddsact asberar (Wb. 9 b.).

      agus:
      Mer, a madman (Cor. 114), “akin to fj.up6{, in ben-mer, the mad
      woman (Sen., p. 52), and mearaidh i. amadan (O’Cl.) Meracht
      is madness, excitement, or irritability in Irish, but with us (Scottish Gaelic) it
      now means error.

Fàgaibh Beachd - Leave a Reply

Cuir a-steach am fiosrachadh agad gu h-ìosal no briog air ìomhaigheag gus clàradh a-steach:

WordPress.com Logo

Tha thu a' toirt seachad beachdan leis a' chunntas WordPress.com agad. Log Out / Atharraich )

Dealbh Twitter

Tha thu a' toirt seachad beachdan leis a' chunntas Twitter agad. Log Out / Atharraich )

Facebook photo

Tha thu a' toirt seachad beachdan leis a' chunntas Facebook agad. Log Out / Atharraich )

Dealbh Google+

Tha thu a' toirt seachad beachdan leis a' chunntas Google+ agad. Log Out / Atharraich )

Connecting to %s