Fèin-aithne, daonnachd no cumhachd?

Ann am beachd mòran, tha Bladerunner na mheòrachadh gun chosmhail air a’ cheist, dè tha e a’ ciallachadh a bhith daonna? Ach anns a’ bhideo gu h-àrd, tha an Nerdwriter air moladh, aig ìre nas doimhne, gu bheil Bladerunner a-mach air ceist eile, ciamar a lorgas sinn ar fèin-aithne anns an t-saoghal nuadh? Agus bho mo thaobhsa, mholainn, nas motha na fèin-aithne no daonnachd, gur ann mu dheidhinn cumhachd a tha Blade Runner. Chithear nach do rinn aon duine taghadh saor anns a’ fiolm, ach an Replicant, Roy Batty, aig an deireadh nuair nach do mhuirt e am Bladerunner, Rick Deckard. Bho Deckard gu Bryant, Rachael, J.F. Sebastian, agus na replicants uile — tha gach caractar fo smachd cuideigin eile. Tha beatha ann am Bladerunner air a bogadh ann an cumhachd, an dà chuid cumhachd follaiseach agus cumhachd falaichte, agus saoilidh  mi gu bheil am fiolm a’ faighneachd nan ceistean, a bheil duine againn ga-rìribh saor anns an an t-saoghal nuadh, agus dè a’ bhuaidh aig teicneòlas air a’ chùis, gar saoradh is dòcha, no gar tràilleachadh barrachd?

Via Laughing Squid.

Chaidh seo a phostadh ann an Ficsean-saidheans. Dèan comharra-lìn dhen bhuan-cheangal.

4 freagairtean ri Fèin-aithne, daonnachd no cumhachd?

  1. Thuirt Tuairisceoir:

    Reblogged this on An Tuairisceoir.

  2. Thuirt Fearghas MacFhionnlaigh:

    A-thaobh ceist bun-chuspair “Bhladerunner”, tha thu ag ràdh gur annsa leatsa an cuideam a chur air “cumhachd” seach “fèin-aithne” (no: “dè tha e a’ ciallachadh a bhith daonna”). Ach saoil nach ann caran coltach ri snaidhm Ceilteach a tha seo uile – air cho lìonmhor na lùban tha gach nì co-cheangailte gu bunaiteach, agus tillidh thu air a’ cheann thall dhan aon àite?🙂

    Ged a shònraicheas tu “cumhachd” (is e sin, gu bhith “fo smachd cuideigin eile”) mar chnag na cùise, siod thu sa bhad ag ainmeachadh contrarrachd an t-seòrsa “cumhachd” a tha seo, is e sin “saorsa”. Oir canaidh tu: “Chithear nach do rinn aon duine taghadh saor anns a’ fiolm”. Agus: “a bheil duine againn ga-rìribh saor anns an an t-saoghal nuadh?” Mar sin, nach eil e soilleir gum biodh e a’ cheart cho fìor a ràdh gur e do bheachdsa gur e prìomh chuspair “Bhladerunner” an spàirn (no daicòtoimi) eadar “cumhachd gar tràilleachadh” agus “saorsa”?

    Aig 7:50 sa bhideo tha Nerdwriter cuideachd a-mach air bun-sgoltadh: “Is ann dà-thaobhach a tha beatha an là ‘n diugh”. Bruidhnidh e an-uairsin mu iomsgaradh a chìthear sa fiolm eadar “taobh ìochdarach dorch” a’ Bhaile Mhòir, agus (rud nas sona na bheachdsa) “sòisealtas cho neo-chrìochnach ri ailtireachd aibheiseach a’ bhaile seo”. Saoil a bheil sgaradh seo Nerdwriter (eadar geato dorch sòisealta agus fàire urbanach fhosgailte) na mhìneachadh eile air “tràilleachd” agus “saorsa”?

    Co-dhiù no co-dheth, tha thu fhèin a’ faighneachd: “dè a’ bhuaidh aig teicneòlas air a’ chùis?”. Agus (mar snaidhm Ceilteach) tha e coltach gum bi buaidh a-choireigin aig freagairt na ceiste seo air a’ chiad cheist ud: “dè tha e a’ ciallachadh a bhith daonna”. Agus càit as mò a bhios ceist buaidh teicneòlais a’ togail ceann ach nuair a bhios robotan/ androidean/ reipliceantan an làthair? Nach e tha inntinneach na h-uibhir de fhiolmaichean sài-fài a bhios a’ meòrachadh air seo, mar eisimpleir: Space Odyssey 2001, Matrix, Terminator, I Robot, Robocop, Battlestar Galactica – agus gun a bhith diochuimhneachadh Metropolis fhèin.

    San dol seachad, rinn mi oidhirp (o chionn bhliadhnachan) òraid bheag Rutger Hauer eadar-theangachadh. Tha mi air an teacsa a chall a-nis (nì cuideigin eile nas fheàrr co-dhiù!), ach na blòighean a leanas:

    “Chunnaic mi nithean… nithean nach creideadh troichean mar sib’ fhèin… Longan-ionnsaigh fànais nan teine bhàrr gualainn an t-Sealgair Mhòir… Cho deàrrsach ri maignèisiam…”

  3. Thuirt Fearghas MacFhionnlaigh:

    Mo nàire! Luaidh mi a’ chiad phàirt dhen t-seantans bhunaiteach seo agad ri leanas, ach rinn mi dearmad mì-chùramach air an leth mu dheireadh (bho “ach” air adhart) a tha fìor chudromach dhan bheachdachadh:

    “Chithear nach do rinn aon duine taghadh saor anns a’ fiolm, ach an Replicant, Roy Batty, aig an deireadh nuair nach do mhuirt e am Bladerunner, Rick Deckard.”

  4. Thuirt lasairdhubh:

    Tha mi an dùil gu bheil thu ceart, a Fhearghais, gu bheil fèin-aithne, daonnachd agus cumhachd uile air an amaladh ri chèile, agus gum biodh e cothromach na sgaraidhean sòisealta eadar bochd is beartach a chur ris a’ cheist. Nuair a nì comann tràillean à cuid, ged a bhios an dàrna cuid sa chomann saor, agus a’ chuid eile fo smachd (is iad nan replicants), cha chreid mi gum b’ urrainn dhut a ràdh gu bheil an comann sin saor anns an fharsaingeachd, fiù ‘s dha na daoine bitheòlach na lùib. Sin aon adhbhar ‘s gun creid mi gu bheil an scene mun deireadh air mullach an togalaich cho cudromach, nach do mhuirt Batty Deckard. Cuideachd, adhbhar eile ‘s gum b’ fheàrr leam am fiolm gun ghuth-thairis. Anns a’ chiad dreach dhen deireadh, tha guth Harrision Ford a’ mìneachadh dhuinn na tha Batty a’ ciallachadh le sin (gun Decker a mharbhadh), ach ann an dreach an stiùiriche, tha air fhàgail oirnn mìneachadh a lorg ann. B’ fheàrr leam sin.

Fàgaibh Beachd - Leave a Reply

Cuir a-steach am fiosrachadh agad gu h-ìosal no briog air ìomhaigheag gus clàradh a-steach:

WordPress.com Logo

Tha thu a' toirt seachad beachdan leis a' chunntas WordPress.com agad. Log Out / Atharraich )

Dealbh Twitter

Tha thu a' toirt seachad beachdan leis a' chunntas Twitter agad. Log Out / Atharraich )

Facebook photo

Tha thu a' toirt seachad beachdan leis a' chunntas Facebook agad. Log Out / Atharraich )

Dealbh Google+

Tha thu a' toirt seachad beachdan leis a' chunntas Google+ agad. Log Out / Atharraich )

Connecting to %s